توندوتیژی & پێشێلکارییەکان

توندوتیژی

توندوتیژی زۆر جار توشی شۆک دەبێت و باوە بۆ ئەوەی ببێتە هۆی دڵەڕاوکێ و خەمۆکی. هەندێ جار ئەکرێ زەحمەتە بزانیت کە تۆ توندوتیژیت لێکراوە، چونکە هەمیشە لە دەرەوە دیار نییە. هەروەها ئەوە باوە کە خۆت سەرزەنشت بکەیت و هەست بە شەرم بکەیت لەو شتانەی کە پێیدا تێپەڕیون. بەڵام لەبیرت بێت، ئەوە هەرگیز هەڵەی تۆ نییە ئەگەر کەسێک تۆی بە تووندوتیژیی تێبپەڕێنێت!

یارمەتی وەرگرە

توندوتیژی دەتوانێت جیاواز دەرکەوێت.

چەندین جۆری جیاوازی توندوتیژی هەیە هەندێ جار ئەوە دەربارەی کەسێکە کە لێت دەدات، وە هەندێک جار ئەوەیە کە کەسێک تۆ بە شێوازی جیاواز ترسابێت. لەخوارەوە ئێمە جۆرەها توندوتیژیمان لیست کردووە.

• توندوتیژی جەستەیی 

توندوتیژی جەستەیی دەکرێت بۆ نمونە، زلە لێدان بێت، کەسێک بە قژت ڕادەکێشێت، پاڵی پێوە دەنێت، هەڵیگرتووە، لێدان، لێدانت بکاتە سەر جەستە یان خنکاندن.

• توندوتیژی دەروونی 

توندوتیژی دەروونی دەتوانێ هەڕەشە بێت، کە کەسێکی نزیک لە تۆ کۆنتڕۆڵت بکات، یان قسەی ناشرین و مەبەستت لێ بێت. توندوتیژی دەروونی هەندێ جار دەتوانێ قورس بێت بۆ دیاریکردن و ڕوونکردنەوە. زۆر جار نادیارە بەڵام دەکرێت ئەوە بێت کە زۆرترین ئازار دەدات. ئەمە هەڕەشەکانی توندوتیژیش دەگرێتەوە، واتە تۆ بەردەوام دەترسیت لە توندوتیژی. هەروەها توندوتیژی دەروونی دەتوانێت ئەوە بێت کە کەسێکی نزیک لە تۆ زیان بە ئاژەڵی ماڵی یان موڵکەکەت بگەیەنێت، یان هەڕەشەی ئەوە بکات.

• توندوتیژی سێکسی 

توندوتیژی سێکسی دەتوانێ دەستدرێژی سێکسی بێت، بەدخۆری (دەستدرێژی سێکسی لەناو خێزاندا) گێچەکردنی سێکس یان کەسێک کە سێکست لەگەڵ بکات لە کاتی خەوتندا. ئه وه هه روه ها ئه توانی ئه وه بێ که سێک هه روه ها سه باره ت به سێکس پرسیارت لێ ده که ن هه ر ئه گه ر که ناتهه وێ، یان ده نێریت.  

زۆر کەس کە وەک کچ دەناسنەوە هەست بە فشار دەکەن بۆ وەستانەوە بۆ هەندێک شتی دیاریکراو، وەک ئەو شتانەی کە تێیدا دەبینرێن. بەڵام هەرکەسێک کە سێکس لەگەڵ کەسێکدا بکات دەبێت هەمیشە بزانێت ئەگەر دەتەوێت سێکس بکەیت، لە کاتێکدا تۆ سێکس دەکەیت. هه روه ها هه روه ها هه ر کاتێک که دەتەوێت سێکس بپچڕی، هه ر له سه ر ئه وه ی که ده تهه وێ له سه ره تادا سێکس بکه ی، یان ده تهه وێ هه ندێک شت تاقی بکه یه وه به ڵام هه ندێکی تر نه. 

• توندوتیژی ماددی و ئابووری 

لەوانەیە ئەوە بێت کە هاوبەشەکەت شتێک تێکدەشکێنێت کە حەزت لێیەتی، مۆبایلەکەت دەبەیت، جلەکان دەشکێنێ، یان هەر شتێکی تر کە دەزانێت گرنگی پێ دەدەیت. ئه وه هه روه ها ئه توانی ئه وه یه که سێک له کۆنتڕۆڵی پاره که ت بێت یان شتێ به ناوی تۆ بکڕێت.

• فەرامۆشکردن 

پشتگوێ خستنیش مانای ئەوە دەگەیەنێت کە مافی خۆتان لە لایەن پاسەوانەکانتەوە ڕێزی لێ نەگیرێت دایک و باوکت یان پاسەوانەکانت لەوانەیە ڕێگەت پێ بدەن برسی بیت یان هیچ خواردنێک لە سەخەکە نییە. لەوانەیە لە زستاندا جلی گەرم وەرنەگریت. لەوانەیە پێڵاوەکانت بشکێنرێت و هیچ شتێکی نوێ بەدەست ناهێنیت. فەرامۆشکردن هەروەها دەتوانێ ئەوە بێت کە دایک و باوکت خۆشەویستیت پێ نابەخشن و تۆ هەست ناکەیت کە ئەوان گرنگی پێدەدەن یان گوێت لێ دەگرن 

• توندوتیژی دیجیتاڵ 

توندوتیژی دیجیتاڵ کاتێکە کە کەسێک شتی خراپ دەربارەی یان بۆ تۆ لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا دەنووسێت، وێنەی تۆ بڵاو دەکاتەوە و سوکایەتیت پێ دەکات. هەروەها دەتوانێ ئەوە بێت کە هاوبەشەکەت پاسۆردێکی دەوێت بۆ هەموو تۆڕە کۆمەڵایەتیەکانت، یان ئەوەی کە پێویستە هەمیشە شوێنەکەت لەگەڵی هاوبەش بکەیت. هەروەها لەوانەیە ئەوە بێت کە تۆ هەست بە ناچاری دەکەیت کە وێنەی ڕووتی خۆت بۆ کەسێک بنێریت.

توندوتیژی دیجیتاڵیش کاتێکە کە کەسێکی پێگەیشتوو پەیوەندیت لەگەڵ دەکات بۆ مەبەستی سێکسی. لەوانەیە پێگەیشتووەکە وێنەی ناتەواوەی بوێت، کە تۆ لە کامیرا یان وەک ئەو شتانەی کە لەسەر خۆت کاری سێکسی دەکەیت. ئەگەر کەسێکی پێگەیشتوو ئەو کارەت لەگەڵ بکات، ئەوە تاوانێکی مەترسیدارە. هەروەها پێی دەوترێت زاوا، وە تۆ دەتوانیت لێرە دەربارەی بخوێنیتەوە. 


توندوتیژی پەیوەندیدار بە شەرەف

توندوتیژی پەیوەندیدار بە شەرەف دەتوانێت بۆ نمونە ئەوە بێت کە تۆ ڕێگەت پێنەدراوە هەر کەسێک کە دەتەوێت بیبینیت، ژوانێک کە دەتەوێت یان وەک خۆت لەبەر دەکەیت بۆ کەسێک یان کەسێک لە خێزانەکەت یان خێزانەکەت.

هەروەها ڕەنگە ڕووبەڕووی جۆرەکانی تری توندوتیژی ببیتەوە وەک توندوتیژی دیجیتاڵی و جەستەیی و دەروونی کە ئەو کەسە یان ئەو کەسانەی کە توندوتیژی ئەنجام دەدەن پێیان وایە شەرەف هۆکاری توندوتیژییە 

تا ڕادەیەکی زۆر کچان و ژنانی گەنج کە لە ژێر زوڵم و توندوتیژی شەرەفدا دەبن، بەڵام دەکرێت کوڕانیش کاریگەریان هەبێت زۆرجار توندوتیژییەکە بەو ڕاستییە ڕووندەکرێتەوە کە شەرەفی کوڕان و پیاوان لە مەترسیدایە ئەگەر کچ و ژنانی خێزان ناوبانگێکی خراپ بەدەست بهێنن

ئەو کەسانەی کە نۆرم شکاندن زۆرجار ئازار دەچێژن، بۆ نمونە، ئەگەر تۆ هاوڕەگەزباز بیت. لە کەلتوری شەرەفدا زۆر جار نۆرمێکی توند هەیە لە دەوری پەیوەندیەکانی جێندەر و خۆشەویستی

چەند ڕێکخراو و ڕێکخراوێکی جیاواز هەن کە کار بۆ یارمەتیدانی ئەو کەسانە دەکەن کە قوربانی توندوتیژی شەرەفن دەتوانیت زانیاری پەیوەندیان بۆ بدۆزیتەوە لێرە


ئەگەر کەسێک تۆی بە توندوتیژی ئاشکرا کرد

لەبیرت بێت، کەس ناتوانێت ئازارت دەدات ئەمە هەرگیز باش نییە، وە هەرگیز هەڵەی تۆ نییە ئەگەر کەسێک کۆنتڕۆڵت بکات و تۆی بە توندوتیژی ئاشکرا بکات.

زۆر باشە کە بە کەسێک بڵێیت کە متمانەت بەوە هەیە کە چۆن دەری خراوی، گرنگ نییە چ جۆرە توندوتیژیەک بێت. بۆ نمونە، دەتوانیت قسە لەگەڵ ڕاوێژکارێک بکەیت لە قوتابخانە، هەر مامۆستایەک، یان پێگەیشتووێکی تر کە متمانەت پێیەتی.

Det finns många olika föreningar och organisationer som arbetar för att hjälpa personer som blir utsatta för våld. Du är alltid välkommen att chatta med oss på Maana – vi finns här för dig!

ئەگەر بارودۆخەکە زۆر سەختە و تۆ لە مەترسی ڕاستەوخۆدایت، هەمیشە پەیوەندی بە 911ەوە بکە.